خانه تاريخي بروجردي، به خاطر بله‌ي عروس

 

اين خانه در محل سلطان امير احمد كاشان در خيابان علوي واقع است. اين خانه توسط بازرگاني به نام حاج سيد حسن نطنزي در حوالي سال 1275 قمري در دوره قاجاريه ساخته شده‌است. چون صاحب خانه مال‌التجاره از بروجرد وارد مي‌كرده، لذا به حاج آقا حسن بروجردي مشهور شده و خانه‌اي هم كه متعلق به وي بوده‌است به خانه بروجردي موسوم گرديده‌است.

معمار اين خانه يكي از نوابغ معماري كاشان و از طراحان معروف ساختمان به نام استاد علي مريم بوده‌است كه در ايجاد دو بناي تاريخي ديگر كاشان، يكي خانه تاريخي طباطبايي (در نزديكي خانه بروجردي) و ديگري تيمچه امين‌الدوله (واقع در بازار) نقش داشته‌است.

اين خانه شامل دو قسمت بيروني و اندروني است و محلي كه فعلا در معرض ديد عموم است قسمت بيروني اين خانه است.

در بدو ورود به خانه وارد هشتي ورودي خانه مي‌شويم كه درب ورود به قسمت اندروني خانه هم در اين هشتي قرار گرفته است، پس از آن از راهروي نسبتا طولاني و شيبدار گذشته و وارد حياط مي‌شويم، در كنار اين راهرو ايوان شمالي خانه قرار دارد، در قسمت شمالي ايوان يكي پنج دري واقع است كه محل پذيرايي مهمانان بوده و دو طرف آن دو اطاق بهار خواب قرار دارد كه به علت نور مناسب و گرماي زياد، بيشتر در زمستان مورد استفاده قرار مي‌گرفته، ديوار بيروني اطاق‌هاي اين ايوان و نيز داخل اطاق پنج دري با گچ‌بري‌هاي بسيار ظريف با طرح گل و مرغ زينت يافته است. در داخل حياط يك حوض بزرگ و باغچه‌هاي وسيع دراطراف آن قرار دارد. در قسمت شمال شرقي، مطبخ (آشپزخانه) قرار گرفته، در قسمت شرقي بنا اتاق‌ها و ايوان‌هاي سرپوشيده‌اي به چشم مي‌خورد كه درجلو ايوان‌ها پله‌هايي جهت رفتن به سرداب‌ها (زيرزمين‌ها) ساخته شده‌است، اين سرداب‌ها در جبهه‌هاي مختلف بنا واقع است كه به وسيله بادگيرهايي بلند هواي آنها تهويه و خنك شده و قابل استفاده در هواي گرم تابستان بوده‌است. در روبرو يعني در قسمت جنوبي بنا، تالار سرپوشيده‌اي به چشم مي‌خورد كه بر پيشاني آن مي‌توان هنرنمايي استادكار ايراني را نظاره‌گر بود، به طوري كه منافذ مشبكي كه جهت تهويه هواي تالار در اين قسمت تعبيه گرديده با گچ‌بري جالب و ديدني درآميخته و دلربايي مي‌كند.

در بام تالار نيز نورگيرها و بادگيرهاي فوق‌العاده جالب و منحصر به فرد خودنمايي مي‌نمايد كه از نظر طرح و اجرا در زمره آثار بديع معماري سنتي است.

جالب است بدانيم كه مرحوم حاج آقا حسن بروجردي براي فرزندش سيد مهدي از دختر مرحوم حاج سيد جعفر طباطبايي خواستگاري مي‌نمايد و خانواده طباطبايي شرط موافقت با ازدواج را ساخت خانه‌اي آبرومند و درخور شان عروس خانم قرار مي‌دهند و به همين خاطر حاج آقا حسن از همان معماري كه خانه طباطبايي را ساخته دعوت مي‌كند كه اين خانه را بسازد.