خانه تاريخي طباطبائي
اين
خانه در نزديكي خانه تاريخي بروجردي و در جوار بقعه مباركه امامزاده
سلطان امير احمد(ع)، كه اين بقعه نيز از آثار هنري قرن نهم و دهم
است، خانه باشكوهي وجود دارد و به خاطر اينكه سنگ بناي اين خانه را
شخصي به نام حاج سيد جعفر طباطبائي نطنزي بنا نهاده است به خانه
طباطبائي موسوم و مشهور گرديده است. اين خانه در زميني به مساحت 4730
متر مربع و در حدود سال 1250 قمري با مهارت و هنرمندي معمار معروف
كاشاني استاد علي مريم احداث گرديده است.
اين خانه مشتمل بر چهار صحن و حياط است كه حياط مركزي متعلق به
قسمت بيروني و دو حياط متعلق به اندروني و يك حياط متعلق به خدمه بوده
است.
قسمت اندروني خانه شامل اتاق پنج دري ساده در مركز و دو حياط در دو طرف
آن و داراي سردابهايي كه بادگيرها هوا را در آن جريان ميدهند كه اين
قسمت محل سكونت خانواده مرحوم طباطبائي بوده است. حياط ضلع شمال غربي
بزرگتر و تعداد اتاقهاي آن بيشتر است و داراي سرسراي پذيرايي
مجزايي است. در زير قسمت اندروني مخصوصا اتاق مركزي، سرداب بزرگي قرار
دارد كه داراي مشخصات منحصر به فرد خود است و به علل مختلف از جمله:
وجود بادگير، سقف ضر
بي،
نوع مصالح به كار رفته در بدنه، دو جداره بودن بدنه، وجود حوضي كه قبلا
در مركز سرداب بوده، اختلاف ارتفاع با سطح كوچه حدود 8 تا 10 متر، نسيم
خنكي كه از سطح حوض حياط مركزي وارد زيرزمين ميشود؛ همه اين عوامل
باعث شده تا به خصوص در فصل تابستان 15 تا 20 درجه اختلاف درما بين
زيرزمين و بيرون آن مشاهده شود.
قسمت بيروني شامل تالار بزرگ (اتاق شاهنشين) در مركز با نورگيرها و
پنجرههاي مشبك رنگي و پنجرههاي كناري دو جداره كه عمودي باز و بسته
ميشود. اين اتاق داراي تزئينات نقاشي و آيينهكاري و گچبريهاي جالب
از جمله پنجرههاي مشبك گچي است كه همچون پارچه توري ظريفي به نظر ميرسد. در دو طرف اتاق شاهنشين اتاقهاي گوشواره بنا شده است در جلوي
اتاق شاهنشين، ايواني با آيينهكاري و گچبريهاي جالب ديده ميشود.
در طرفين تالار بزرگ دو حياط خلوت و نورگير به صورت قرينه يكديگر احداث
شده است كه داراي تابلوهاي بديع نقاشي ميباشند و از نفايس آثار هنري
اين ديار به شمار ميآيند. اسناد نشان ميدهد كه هنرمند بزرگ و
نقاشباشي دربار ناصر الدين شاه قاجار يعني ميرزا ابوالحسن غفاري كاشاني
ملقب به صنيعالملك با مالك خانه دوستي نزديك و مراوده خانوادگي داشته
است لذا به احترام دوستي كه با مرحوم طباطبائي داشته در اجراي گچبريها و ترسيم نقاشيهاي اين خانه نظارت داشته است. و اين مطلب ارزش و
اعتبار تزئينات خانه طباطبائي را بسيار افزايش ميدهد.
حياط خدمه شامل اتاقهاي خدمه، زيرزمين خدمه، آشپزخانه و اصطبل زمستاني
و تابستاني است كه تعدادي از اتاقهاي خدمه از بين رفته است.
آب خانه از دو رشته قنات دولتآباد و نصرآباد تامين ميگرديده است.
خانه طباطبائي داراي 5 در ورودي است كه ورودي اصلي به دو ورودي
اندروني و بيروني در قسمت هشتي تقسيم ميشود. علت پيچ و خمهاي
راهروهاي ورودي جهت شكستن اختلاف ارتفاع و نداشتن ديد مستقيم است.
لازم به توضيح است كه خانه مسكوني و زادگاه شادروان «سپيده كاشاني» -شاعر بزرگ معاصر- نيز در مجاورت خانه تاريخي طباطبائي و در جنوب آن
قرار دارد.